Verborgen wrak bij de Afsluitdijk: Jan Jaap Tijsen duikt in familiegeschiedenis en mysterie van het Peperwrak

DEN OEVER – Vlakbij het Monument op de Afsluitdijk, daar waar in 1932 het laatste gat in de dijk werd gesloten, ligt een bijna vergeten stuk geschiedenis onder water: het Peperwrak. Jan Jaap Tijsen, geboren en getogen in de regio, is al jarenlang gefascineerd door dit mysterieuze scheepswrak. Wat begon als een jeugdige interesse, groeide uit tot een persoonlijk onderzoek dat nu zelfs heeft geleid tot een documentaire op YouTube.

„Als klein jongetje was ik al gefascineerd door het verleden,” vertelt Tijsen. „Ik las af en toe een geschiedenisboek, maar nóg liever luisterde ik naar de verhalen van mijn vader en opa. Die gingen vaak over de zee, de visserij, en het duiken met Duikgroep Wieringen. Eén verhaal bleef lange tijd hangen: dat van een houten wrakje vlak bij het Monument op de Afsluitdijk.”

Het wrak werd in 1985 ontdekt door een duiker van Duikgroep Wieringen, maar raakte in de vergetelheid. Totdat Jan Jaap jaren later een oud duiklogboek vond. „Daar begon het opnieuw te kriebelen. Ik wilde weten wat daar precies lag, en waarom het zo weinig bekend is. Het bleek om een houten scheepswrak te gaan, dat in de jaren negentig de naam ‘Peperwrak’ kreeg van Friese duikers. Waarom die naam is gekozen? Niemand die het zeker weet.”

Tijsen besloot zelf op onderzoek uit te gaan, met hulp van zijn familiearchief en eigen duikervaringen. „Mijn overgrootvader viste daar al in 1959 met zijn broer en neefje, met hun kotter WR164. Mijn opa heeft dat toen zelfs gefilmd met een super8-camera. Ik heb dat beeldmateriaal teruggevonden en gebruik het nu in de documentaire.”

In 2023 ging Tijsen met zijn eigen boot op zoek naar het wrak. Zonder coördinaten en met alleen een sonar aan boord, was het vinden ervan een uitdaging. „We cirkelden eindeloos in het water bij de Afsluitdijk. We stonden op het punt om op te geven, tot we bij het laatste rondje ineens iets op de sonar zagen: een wrak, met duidelijke spanten. Toen wist ik: dit moet het zijn.”

Een jaar later, in 2025, dook hij met een nieuwe generatie van Duikgroep Wieringen – „twee punt nul,” zoals hij het noemt – opnieuw naar het Peperwrak. „Door de werkzaamheden aan de Afsluitdijk is het wrak verder vrij komen te liggen. Het bleek groter dan ik dacht, en ligt ondersteboven. We konden tussen de spanten door zelfs een beetje naar binnen kijken. Voor IJsselmeer-begrippen was het zicht verrassend goed.”

Wat het verhaal achter het schip is, blijft vooralsnog een mysterie. „Wat deed dit schip op de Zuiderzee? Waar kwam het vandaan? Dat weten we niet. Maar één ding is zeker: het Peperwrak is al generaties lang verbonden met mijn familie. Misschien dat we ooit het hele verhaal kunnen achterhalen.”