Sint-Maarten: een lichtje in het donker en een liedje aan de deur

WIERINGERMEER – Vandaag is het weer Sint-Maarten. Zodra de avond valt, trekken kinderen met hun lampionnen door de straten van de Wieringermeer. Bij huizen waar een lichtje brandt, bellen ze aan en zingen ze een liedje. Als beloning krijgen ze meestal iets lekkers. Het is een traditie die al generaties lang wordt doorgegeven en waarvan de oorsprong eeuwen teruggaat.

Voor veel kinderen is Sint-Maarten een bijzondere avond. Met zelfgemaakte of gekochte lampionnen gaan ze samen met vriendjes, vriendinnetjes of familieleden op pad. De één zingt uit volle borst, terwijl de ander wat verlegen achter zijn lampion blijft staan. Aan de voordeur staan bewoners klaar met snoepjes, mandarijnen of andere lekkernijen. Soms wordt er nog om een extra liedje gevraagd voordat de kinderen verdergaan naar het volgende huis.

Het verhaal achter Sint-Maarten
Sint-Maarten is vernoemd naar Martinus van Tours, een Romeinse soldaat uit de vierde eeuw. Volgens de overlevering ontmoette hij op een koude dag een arme man die nauwelijks kleding had. Martinus sneed zijn mantel doormidden en gaf de helft aan de man.

Later werd Martinus bisschop van Tours, in het huidige Frankrijk. Zijn feestdag op 11 november staat symbool voor naastenliefde, vrijgevigheid en het delen met anderen. Die gedachte vormt nog altijd de achtergrond van het Sint-Maartensfeest.

Van suikerbieten naar kleurrijke lampionnen
Het feest kent een lange geschiedenis. In vroegere tijden werden rond deze periode grote vuren ontstoken. November betekende het einde van het oogstseizoen en het begin van de donkere wintermaanden. In de loop der eeuwen ontstond het gebruik waarbij kinderen met lichtjes langs de deuren trokken. Als beloning kregen ze vroeger bijvoorbeeld appels, noten of andere etenswaren.

De lampionnen zagen er toen heel anders uit dan tegenwoordig. Oudere generaties herinneren zich misschien nog de uitgeholde suikerbieten waarin een kaarsje werd geplaatst. Met uitgesneden figuren en een lichtje erin werden deze bieten meegenomen langs de deuren. Tegenwoordig zijn het vooral kleurrijke papieren lampionnen, soms zelfgemaakt op school of thuis. De traditionele kaarsjes hebben meestal plaatsgemaakt voor elektrische lichtjes.

Bekende liedjes klinken door de straten
Bij Sint-Maarten horen natuurlijk de liedjes. Sint-Maarten, Sint-Maarten, de koeien hebben staarten en Elf november is de dag worden al generaties lang gezongen. Sommige kinderen kennen meerdere liedjes en wisselen die gedurende de avond af. Anderen houden het bij één vertrouwd versje. Voor de bewoners maakt dat meestal weinig verschil: het gaat om het bezoek aan de deur en het plezier van de kinderen.

Ook in de dorpen van de Wieringermeer is Sint-Maarten een vertrouwde traditie. Kinderen lopen met hun lampionnen door de straten, terwijl bewoners een schaal met lekkernijen klaarzetten.